🔬Šta je HPV i zašto je važan?
HPV (humani papiloma virus) je najčešća polno prenosiva infekcija u svijetu. Više od 80% ljudi će ga dobiti barem jednom tokom života.
Postoji preko 200 tipova HPV-a, a oko 40 se prenosi seksualnim putem. Neki tipovi uzrokuju genitalne bradavice (niskorizični tipovi), dok drugi (visokorizični tipovi 16, 18, 31, 45 i dr.) mogu dovesti do prekanceroznih promjena i karcinoma grlića materice, anusa, penisa i usne šupljine.
Iako većina infekcija prolazi spontano u roku od 1–2 godine, perzistentna infekcija visokorizičnim tipovima predstavlja glavni faktor rizika za nastanak raka grlića materice.
🔄 Kako se HPV prenosi?
- Seksualnim kontaktom – vaginalnim, analnim i oralnim odnosima.
- Kontaktom koža na kožu u genitalnoj regiji, čak i bez penetracije.
- Rjeđe – preko zajedničkih seksualnih pomagala (ako se ne koriste zaštitne barijere).
Važno: kondom smanjuje rizik, ali ne štiti u potpunosti, jer HPV može biti prisutan na područjima koja kondom ne pokriva.
❤️ Kada imate stalnog partnera
Mnogi vjeruju da je u stalnoj vezi rizik prenosa zanemariv, ali naučni podaci pokazuju drugačije:
- Ako jedan partner ima HPV, prenijet će ga u više od 60% slučajeva tokom nekoliko mjeseci.
- Virus se može aktivirati i godinama nakon što je unesen u organizam – što znači da infekcija ne mora značiti nevjeru.
- U stalnim vezama, partneri često dijele isti HPV tip, ali imunološki odgovor može biti različit – kod jedne osobe infekcija nestaje, dok kod druge infekcija ostaje i može izazvati promjene.
🛡️ Kako se zaštititi?
- Vakcinacija
- HPV vakcine štite od najčešćih visokorizičnih tipova i tipova koji izazivaju genitalne bradavice.
- Najefikasnija je prije početka seksualne aktivnosti, ali koristi imaju i odrasli – čak i oni u stalnim vezama.
- Naučni podaci pokazuju da vakcinacija smanjuje rizik od prekanceroznih promjena grlića materice za 90%.
- Sigurnije seksualne prakse
- Kondom: smanjuje rizik za 60–70%. Kod stalnih partnera, pošto se često dešava da ako jedan ima HPV i drugi će ga dobiti, dugoročno kondom ne mijenja puno – ali može smanjiti rizik od ponovne reinfekcije i pogoršanja promjena. Ako partnerica ima promjene na grliću materice (CIN, abnormalan PAPA test), kondom se preporučuje dok traje liječenje i praćenje.
- Redovna upotreba dentalnih brana pri oralnom seksu. Dentalna brana = zaštitna folija koja se stavlja preko genitalne regije tokom oralnog seksa. Njena uloga je ista kao kondoma kod penetrativnog odnosa – smanjuje rizik od spolno prenosivih infekcija, uključujući HPV. Negativna strana je što su manje poznate i teško dostupne u nekim zemljama. Mnogi parovi ih ne koriste jer smanjuju osjećaj prirodnog kontakta.
- Izbjegavanje dijeljenja seksualnih pomagala ili korištenje zaštitnih navlaka preko njih – kondoma.
- Redovni ginekološki i urološki pregledi
- PAPA test – otkriva rane promjene na grliću materice.
- HPV test – direktno detektuje virus kod žena i muškaraca (iz uzorka brisa ili urina).
- Kombinacija ovih pregleda najbolja je prevencija raka grlića materice.
- Imunitet i stil života
- Zdrav imunološki sistem može eliminisati HPV u roku od 1–2 godine.
- Faktori koji pomažu: pravilna ishrana, redovno vježbanje, dovoljno sna.
- Faktori rizika: pušenje, stres i dugotrajna hormonska terapija.
📌 Šta zapamtiti?
- HPV je vrlo čest i ne znači uvijek bolest – većina infekcija prolazi sama.
- I u stalnoj vezi rizik prenosa postoji, jer virus može biti dugo „uspavan“.
- Najbolja zaštita: vakcinacija, redovni pregledi i odgovorno ponašanje.
- O HPV-u treba govoriti otvoreno sa partnerom – to jača povjerenje i smanjuje strah.
✅ Zaključak
Seksualni odnosi nose određeni rizik od infekcija, a HPV je najčešća i najvažnija među njima zbog mogućih posljedica. Stalni partner ne znači uvijek i manji rizik, jer virus može biti prisutan i bez simptoma.
Prava zaštita je kombinacija vakcinacije, pregleda i iskrenog razgovora sa partnerom. Samo tako čuvamo svoje zdravlje, ali i zdravlje osobe koju volimo.
