Ljudi su kroz istoriju stalno proučavali biljke i utvrđivali njihova ljekovita svojstva. Ovo je bila osnova zdravstvene zaštite. Čak i danas se veliki dio savremene medicine zasniva na znanju o ljekovitim biljkama. S vremenom smo izolovali aktivne sastojke ovih biljaka i utvrdili njihov način dejstva. Prečišćavanjem biljnih ekstrakata ili hemijskom sintezom aktivnih jedinjenja dobili smo veliki broj lijekova.
Moderna i tradicionalna medicina ne moraju biti isključive jedna prema drugoj. U slučaju težih oboljenja i posebno osjetljivih grupa ljudi tradicionalna medicina može ustupiti mjesto modernoj. Ipak, čak i u ovim situacijama prirodni preparati mogu doprinijeti smanjenju simptoma i izlječenju. Važno je samo imati na umu da sve što unosimo u organizam, bez obzira da li je prirodno ili ne, treba koristititi sa oprezom.
Prehlada i bakterijske infekcije disajnih organa dolaze nam sezonski. Kada je napolju hladno preživljavanje virusa u kapljicama kojima se prenose je lakše. Takođe, više vremena provodimo u zatvorenom prostoru, fizički smo bliži drugim ljudima i samim tim imamo veće šanse da se zarazimo.
Prehlada je najčešća bolest koja pogađa ljude, a uzrokuju je virusi. U najvećem broju slučajeva naš organizam je sposoban da se sam izbori protiv bolesti i nisu nam potrebni lijekovi. Kao i uvijek – prevencija je bolja od liječenja. Pomoć u prevenciji virusnih i bakterijskih infekcija možemo zatražiti u prirodi.
Koje biljke nam mogu pomoći u prevenciji prehlade?
Origano se tradicionalno koristi zbog svog antimikrobnog, antioksidativnog i protivupalnog dejstva. Još u staroj Grčkoj je korišten u liječenju infekcija kože i rana. Takođe je upotrebljavan za konzervisanje hrane zbog svog dejstva protiv bakterija, gljivica i parazita.
Zahvaljujući svom dejstvu protiv bakterija i virusa, origano može biti koristan u odbrani organizma protiv infekcija disajnih organa. Ako do infekcije i dođe, antioksidativno i protivupalno dejstvo origana mogu smanjiti štetan efekat koji bakterije i virusi imaju na organe za disanje.
Ehinacea je naziv koji obuhvata nekoliko vrsta biljaka široko uzgajanih zbog lijepih cvjetova, ali i ljekovitog dejstva. Pripisuju joj se antioksidativno i antimikrobno dejstvo. Pokazalo se da njena upotreba može doprinijeti efikasnosti imunog sistema. Iz tog razloga se često koristi kod prehlade i drugih infekcija disajnih organa. Kod pojedinih osoba može smanjiti dužinu trajanja prehlade ili učestalost respiratornih infekcija.
Cvijet lipe tradicionalno se koristi kao dijaforetik – pojačava znojenje. Kada se više znojimo lakše odajemo tjelesnu toplotu. Na ovaj način smo se borili protiv povišene tjelesne temperature pre nego što su nam bili dostupni paracetamol i ibuprofen. Cvijet lipe se takođe koristi za ublažavanje simptoma prehlade poput bolnog grla i kašlja.
Plod šipurka odličan je prirodni izvor vitamina C. Vitamin C neophodan je za normalno funkcionisanje imunog sistema.
Bijela imela je biljka koja se u ljekovite svrhe na evropskom kontinentu koristila u poslednjih 2000 godina. Pokazuje protivupalno i antiproliferativno dejstvo. Zbog antiproliferativnog dejstva intenzivno se ispituje njena upotreba u liječenju benignih tumora ili kao dopuna liječenju malignih tumora.
Čaj od troskota tradicionalno se koristi u svrhu ublažavanja upalnih procesa u ustima i grlu, te kod inflamacije mokraćnih kanala i disajnih organa. Pokazalo se da može ispoljiti protivupalno i antibakterijsko dejstvo.
Kantarion (gospina trava) se već stotinama godina koristi u narodnoj medicini. Poznat je njegov pozitivan efekat na raspoloženje i mentalnu iscrpljenost. Za nekoliko aktivnih sastojaka iz kantariona dokazano je antibakterijsko i antivirusno dejstvo.
Prilikom primjene preparata kantariona treba biti oprezan jer može stupiti u interakciju sa određenim lijekovima, naročito onim namenjenim za liječenje depresije.
Žalfija (kadulja) je dobro poznata biljka koja se tradicionalno koristi za ispiranje sluzokože usta i grla kod bolova i upalnih procesa. Dokazano je da njeni sastojci djeluju antiseptički i adstringentno. Zahvaljujući adstringentnom dejstvu smanjuju se natečenost sluznice i pojačano lučenje sluzi.
Neven je biljka koja se tradicionalno uzgaja zbog lijepih cvjetova i svog ljekovitog dejstva. Zahvaljujući antimikrobnom i protivupalnom dejstvu korsti se za ispiranje usta i grla kod bola i upalnih procesa.
Pomoć u odbrani organizma pored biljnog, nekad možemo potražiti i u životinjskom svijetu. Propolis je kompleksna mješavina supstanci koju pčele proizvode kako bi zaštitile košnicu. Sastoji se od smole i drugih komponenti koje pčele sakupe sa biljaka, prerađene njihovim enzimima. Sastav propolisa varira u zavisnosti od vrste pčela koje ga prave i biljaka sa kojih se hrane. Bioflavonoidi odgovorni su za veliki broj pozitivnih efekata koje propolis ima na organizam. Uprkos raznovrsnom sastavu, propolis ima antibakterijsko, antigljivično, antivirusno, protivupalno i antioksidativno dejstvo. Antimikrobno dejstvo ispoljava zahvaljujući direktnom uticaju na mikroorganizme, ali i stimulisanjem urođenog imunog sistema organizma. Na ovaj način može biti veoma koristan u odbrani organizma od sezonskih bolesti poput gripe i prehlade.
Šta ako smo se već prehladili?
Kod nekomplikovanih infekcija i inflamacija disajnih organa, imuni sistem prethodno zdravog organizma je više nego sposoban da prevaziđe bolest. Važno je unositi dovoljno tečnosti – vode i toplih čajeva. Unos tečnosti je posebno važan kada nas muči visoka temperatura jer usljed pojačanog znojenja ulazimo u rizik od dehidracije.
Bol u grlu možemo ublažiti pastilama, preparatima propolisa ili biljnim sirupima. Biljni sirupi takođe mogu olakšati tegobe koje nastaju usled suvog ili produktivnog kašlja.
Sirupi nadzemnog dijela timijana i korjena jagorčevine tradicionalno se upotrebljavaju kao sredstva koja olakšavaju iskašljavanje kod produktivnog kašlja. Timijan može delovati antimikrobno i opustiti mišiće disajnih organa.
Jagorčevina može stimulisati razređivanje nakupljene sluzi u disajnim putevima što olakšava njeno iskašljavanje zajedno sa mikroorganizmima i drugim stranim česticama.
Kod suhog, iritirajućeg kašlja tradicionalno se koristi bijeli sljez. Koren bijelog sljeza sadrži sluzi koje oblažu sluzokožu usta i ždrijela. Na taj način može umiriti iritaciju usne duplje i grla te ublažiti refleks kašlja.
